“Chị làm lâu năm, có nhiều kinh nghiệm, vậy theo chị thì có nên học cách nịnh sếp không? Đi làm mà không biết nịnh sếp… thì liệu có thiệt thòi không? Chị đã làm thế nào?” – Một bạn trẻ đã hỏi tôi như thế.
Khi nghe, tôi có cảm giác có lẽ bạn ấy đã đi qua một đoạn đường dài không dễ dàng.
Câu hỏi này nghe quen thuộc lắm luôn, và nó rất thật, rất đời …
Học để lớn lên
“Có nên học cách nịnh sếp không?”, tôi sẽ không trả lời “nên” hay “không nên”. Tôi chỉ muốn hỏi lại: Bạn đang muốn điều gì từ việc đó? Nếu là sự công nhận, thì bạn có thể chọn con đường khác – bằng học hỏi, bằng năng lực, bằng sự bền bỉ và cố gắng thật sự.
Xây dựng tư duy học hỏi
Trước khi bàn đến chuyện “có nên học cách nịnh sếp hay không”, có lẽ điều đầu tiên chúng ta cần tự hỏi là: Mình đi làm để làm gì?
- Kiếm sống – điều đó là chắc chắn.
- Phát triển bản thân, sự nghiệp
- Trưởng thành hơn mỗi ngày. ….
- Muốn dấn thân vào một môi trường mà ở đó, bản thân mình được mài giũa, được nhìn thấy, được tiến lên từng chút một – không chỉ trong công việc, mà trong cách sống, cách nhìn người, cách cư xử với đời.
Và để có được tất cả những điều đó – chắc chắn chúng ta phải không ngừng học hỏi.
Một khi đã chọn tâm thế “học hỏi”, thì môi trường công sở sẽ không chỉ là nơi “kiếm cơm”, mà còn là một lớp học lớn – nơi mỗi người xung quanh, kể cả sếp, cũng có thể trở thành “người thầy” của mình theo một cách nào đó.
Tâm thế tạo nên sự khác biệt
Sự khác biệt bắt đầu từ tâm thế.
Một người đi làm với tâm thế “cần được công nhận” sẽ luôn bị cuốn vào vòng xoáy của so sánh, của bất mãn, của hơn – thua, của nịnh bợ, lấy lòng.
Còn người đi làm với tâm thế “mình đến đây để mưu sinh, để học, để lớn lên, để trưởng thành hơn mỗi ngày, … và được công nhận”, thì lại nhẹ nhàng hơn rất nhiều.
Bất cứ ai đang đối diện với bạn – dù là sếp, đồng nghiệp, hay một người lạ – đều có điều gì đó để bạn học hỏi.
Không phải vì họ giỏi hơn, mà vì họ khác bạn. Và chính sự khác biệt ấy có thể mở ra cho bạn một góc nhìn mà trước đó bạn chưa từng nghĩ đến.
Nếu mỗi sáng đến nơi làm việc, bạn mang theo tư duy đó – tư duy của một người muốn học, thì tự nhiên, mọi thứ sẽ rất đơn giản:
- Bạn sẽ không cần phải suy nghĩ “nên nịnh sếp hay không?”, vì bạn không còn đứng ở thế thấp hơn, hay đối đầu.
- Bạn sẽ hiểu rằng, điều quan trọng không nằm ở việc làm hài lòng ai, mà là làm sao để hợp tác được với nhau một cách tử tế, hiệu quả và chân thành. Vì bạn và sếp – suy cho cùng – cũng là những người trong cùng một đội, đang cố gắng vì một mục tiêu chung.
- Bạn sẽ không bị cảm xúc chi phối bởi ánh nhìn của người khác. Và chính sự tĩnh lặng bên trong ấy lại khiến bạn nổi bật – không phải bằng tiếng ồn, mà bằng giá trị thật.
Học cách nhìn ra điều đáng quý ở người khác
Khi bạn học hỏi người khác với lòng tử tế
Nếu gọi đây là một chút kinh nghiệm, tôi sẵn lòng chia sẻ cùng bạn – không phải điều gì lớn lao, chỉ là những điều tôi rút ra được sau nhiều năm đi làm, quan sát, và tự hỏi mình.
Tôi nghĩ bạn không cần phải học cách “nịnh” ai cả. Nhưng có một điều nên học – đó là học cách nhìn ra điều đáng quý ở người khác, tất nhiên trong đó có cả sếp.
Vì thật ra, để trở thành sếp của bạn, họ đã đi qua một đoạn đường mà bạn chưa từng đi, Họ có thể có những điểm chưa khiến bạn nể phục, nhưng nếu đủ tinh ý, bạn sẽ luôn thấy ít nhất một điều gì đó mà mình có thể học được từ họ.
Và khi bạn nhìn thấy được những điều ấy – sự tôn trọng sẽ đến một cách tự nhiên, chứ không cần cố gắng.
Lúc đó, nếu bạn nói ra một lời khen, thì nó sẽ rất thật, rất nhẹ, không có mùi của sự lấy lòng.
Và biết đâu, chính cái thật lòng ấy lại có thể chạm đến sếp – bởi những điều xuất phát từ tâm, thường có một màu sắc rất riêng, rất dễ khiến người ta phải dừng lại một chút để thấu cảm.
Ngay cả khi sếp là người khéo nịnh
Tôi sẽ dẫn chứng cho bạn một tình huống thực tế, đó là:
Ngay cả khi bạn không phục vì cho rằng sếp mình là người đi lên bằng sự khéo nịnh – thì vẫn có thể chắt lọc được những điều hay để học từ đó.
- Ví dụ, họ có thể luôn làm vừa lòng cấp trên, vì họ có một óc quan sát nhạy bén, biết điều gì nên nói, điều gì nên tránh, lúc nào nên im lặng.
- Bạn không cần học cách họ thể hiện – nhưng bạn có thể học từ cách họ nhìn người, đoán việc, nắm bắt và xử lý tình huống.
- Sự nhạy bén ấy, nếu bạn có thể kết hợp với lòng tử tế của mình, thì sẽ là một năng lực quý giá – không chỉ trong công việc, mà cả trong đời sống thường ngày.
Vậy nên, khi bạn bước vào môi trường công sở với tâm thế là một người học trò của cuộc đời – thì việc bạn “nhìn lên” ai đó không còn là hành động tự ti hay lấy lòng. Mà là một phần rất đẹp của việc trưởng thành: Biết học từ bất kỳ ai, và vẫn là chính mình.
Ranh giới giữa “nịnh” và chân thành
Có một điều rất quen thuộc thường thấy ở công sở: những người không giỏi, nhưng biết “nói đúng lúc”, lại hay được ghi nhận. Còn những người âm thầm làm tốt, nhưng ít nói về mình, đôi khi lại bị lãng quên.
Nhu cầu được công nhận
Điều đó có bất công không? Có.
Có đáng giận không? Không hẳn.
Bởi đôi khi, nó không đến từ sự thiên vị, cũng không hẳn là ác ý – mà đến từ một cơ chế vận hành đã ăn sâu: ở đâu có quyền lực, ở đó sẽ có người tìm cách tiếp cận quyền lực bằng mọi hình thức.
Và nó là một phần… rất thật của đời sống – lặng lẽ tồn tại trong mọi tổ chức, mọi tập thể, mọi ngóc ngách của môi trường làm việc – vì nó đáp ứng một nhu cầu rất bản năng của con người: được nhìn thấy, được công nhận, và được an toàn.
Khi lời khen không đến từ sự chân thành
Điều khiến người ta cảm thấy khó chịu với “nịnh” – là bởi nó mang theo mùi vị của sự giả tạo, của toan tính. Nhưng nếu ngẫm kỹ, “nịnh”, vốn dĩ cũng chỉ là một từ để mô tả hành vi
Nếu bạn nói lời khen với đồng nghiệp cùng cấp khi họ đi làm trong bộ quần áo mới: “Hôm nay trông em xinh lắm đấy”, thì đó là sự dễ thương, là cách gắn kết.
Nhưng cũng chính câu nói ấy, nếu được nói với cấp trên, thì lại dễ bị gắn mác “nịnh bợ”.
Vậy đâu là ranh giới?
Thật ra, không có ranh giới rõ ràng nào cả.
Vì chuyện đó không nằm ở lời bạn nói, mà nằm ở mắt người nghe và ở chính cảm nhận thật trong lòng bạn.
Người ngoài có thể gán cho bạn điều gì họ muốn. Nhưng chỉ có bạn – người trong cuộc – mới biết mình nói ra điều đó vì mục đích gì.
- Vì bạn thật sự nhìn thấy điều tốt đẹp nơi sếp, hay vì bạn đang cần một sự chú ý nào đó.
- Và chỉ bạn mới có quyền tự vấn mình – một cách thẳng thắn…
Sự chân thành không cần biện minh
Thế nên, nếu bạn thấy mình đang nói điều đúng, từ một chỗ rất thật trong tâm tưởng – thì hãy bình thản.
Đừng để những lời dèm pha làm bạn gấp gáp chỉnh sửa một điều vốn chẳng có gì sai.
Cũng đừng vì sợ bị hiểu lầm mà khóa chặt sự tử tế trong bạn.
Sự chân thành – nếu có, thì không ai có thể tước nó khỏi bạn chỉ bằng vài ánh nhìn hồ nghi.
Và nếu ai đó lỡ hiểu sai, thì thời gian rồi sẽ trả lời giúp bạn.
Tôi đã làm thế nào
Tôi không nghĩ rằng khen sếp là điều sai. Thật ra, ai trong chúng ta cũng cần được ghi nhận – và sếp cũng là con người. Họ cũng có những áp lực, những mệt mỏi, và đôi khi chỉ một lời động viên nhẹ nhàng cũng có thể khiến họ cảm thấy bớt nặng nề. Vấn đề chỉ bắt đầu khi lời khen ấy không đến từ sự thấu hiểu, mà trở thành công cụ để đổi lại điều gì đó.
Cũng giống như khi tặng ai một món quà – nếu ta tặng vì yêu quý, đó là sự tử tế. Nhưng nếu tặng để mong họ cho ta điều gì, thì dù món quà ấy có đẹp đến đâu, nó vẫn mang theo một mùi vị khác.
Khó nhất là làm sao để sống thật, mà không bị xem là khờ khạo. Làm sao để sống khéo, mà không bị lạc mất chính mình.
Có thể sẽ có lúc ta buộc phải lựa chọn: hoặc giữ lại lòng tin của chính mình, hoặc có được sự ưu ái của người khác. Nhưng tôi tin, nếu một người đủ bền bỉ với sự tử tế, thì sớm muộn gì, ánh sáng cũng sẽ tự tìm đến.
Con đường của riêng mình
Tôi từng đọc một bài viết nói rằng, nếu muốn thăng tiến, thì nên học cách hiểu sếp, trung thành với sếp, thậm chí là làm vừa lòng họ. Có lẽ, với nhiều người, đó là một chiến lược hợp lý. Và tôi không phủ nhận, nó có thể hiệu quả trong một số môi trường nhất định.
Nhưng tôi chọn một hướng khác. Không phải vì tôi hay hơn, chỉ là tôi không hợp với cách đó.
Tôi không giỏi thuộc lòng suy nghĩ của người khác. Cũng không thấy mình cần phải được “chọn” để đi theo ai.
Tôi không học cách nịnh sếp, vì tôi còn nhiều điều đáng để học hơn – và vì tôi tin, một ngày nào đó, chính giá trị mình tạo ra sẽ tự lên tiếng.
Tôi thích đi con đường của riêng mình – lặng lẽ nâng cấp bản thân mỗi ngày, làm tốt công việc của mình, và giữ cho lòng mình còn vẹn.
Với tôi, sự trưởng thành nơi công sở không đến từ việc làm hài lòng sếp hay bất cứ ai, mà từ việc hiểu rõ mình đang ở đó vì điều gì.
Không cần cúi đầu để được nhìn thấy
Thật may, trong hành trình làm việc của mình, tôi chưa từng cảm thấy cần phải học cách ‘nịnh sếp’. Vì với tôi, sự cúi đầu – nếu có – chỉ nên xuất phát từ lòng kính trọng thật sự. Sếp hay nhân viên, cũng là con người – có vai trò khác nhau, trách nhiệm khác nhau, nhưng giá trị con người thì như nhau. Và sự tôn trọng chân thành không cần phải hạ mình.
Tôi tin rằng nếu ai đó thật sự xứng đáng, họ sẽ không cần được tâng bốc. Và nếu một người chỉ thấy được mình khi người khác phải dùng chiêu trò “nịnh bợ”, thì có lẽ họ chưa từng lớn lên thật sự – dù có ngồi ở vị trí cao đến đâu đi nữa.
Nên tôi không tập cho mình thói quen uốn lưỡi lấy lòng người khác. Tôi giữ sự thẳng thắn, nhưng không thô ráp. Giữ sự tôn trọng, nhưng không kèm theo sự nhún nhường giả tạo. Tôi nghĩ, một môi trường làm việc lành mạnh không đòi hỏi nhân viên phải diễn vai “dễ thương” trước cấp trên, mà cần sự minh bạch, công bằng và tử tế đến từ cả hai phía.
Vì vậy, tôi làm việc với sự tử tế trong tâm, chứ không bằng kỹ năng lấy lòng. Tôi trao đi sự công nhận nếu họ thật sự xứng đáng, và tôi cũng đón nhận sự phê bình nếu bản thân cần sửa. Tôi không chọn cách im lặng khi có điều bất hợp lý, cũng không dùng lời bóng bẩy để được dễ chịu hơn trong mắt ai đó.
Tôi đã từng bị xem là “khó gần” vì cách sống đó. Nhưng tôi thấy nhẹ lòng. Vì tôi biết, mình không vay mượn bất kỳ lời khen nào. Không xây dựng mối quan hệ bằng lớp sơn bóng loáng. Tôi vẫn có thể mỉm cười với sếp, trao đổi cởi mở, nhưng hoàn toàn không cảm thấy cần phải nói điều mình không tin.
Làm tốt, sống tử tế – thế là đủ.
Có người chọn “nịnh bợ” vì nghĩ rằng đó là cách dễ đi đường dài. Nhưng tôi nghĩ khác. Đường dài là đường phải giữ được mình, không phải đường lượn theo người khác.
Mọi sự khéo léo nếu không có gốc rễ từ sự chân thành, thì đến một lúc nào đó, cũng sẽ lộ ra – ít nhất là với chính bản thân mình.
Tôi không nghĩ mình giỏi hơn ai khi không chọn “lấy lòng” sếp. Tôi chỉ thấy đó là cách để tôi còn được là mình – một cách làm việc rõ ràng, một lối hành xử ấm áp, và một tâm thế bình an khi bước ra khỏi công ty mỗi chiều. Tôi không cần ai phải khen mình vì điều đó. Nhưng tôi biết, tôi có thể nhìn vào gương mỗi ngày mà không thấy ngượng với chính mình.
Con đường nào để được lắng nghe và trân trọng?
Khi sự thật không cần màu mè
Nếu không nịnh, ta còn con đường nào để được lắng nghe và trân trọng?
Tôi nghĩ là có. Luôn có. Chỉ là nó không ồn ào, không rực rỡ, và đòi hỏi người đi trên đó phải đủ kiên nhẫn để không bị cuốn theo tiếng vỗ tay của đám đông.
Nếu không nịnh bợ, ta vẫn có thể được lắng nghe – bằng cách sống đúng với giá trị mình theo đuổi. Bởi lẽ, sự tôn trọng thực sự không đến từ đôi môi, mà từ hành vi. Không ai có thể giả vờ làm việc chăm chỉ trong suốt nhiều năm. Không ai có thể giả vờ sống tử tế mà không bị thời gian bóc trần.
Cái thật – có thể đến chậm – nhưng một khi đã chạm được vào lòng người, thì sẽ ở lại rất lâu.
Tôi tin rằng, nếu một người làm việc bằng sự chuyên tâm, không phô trương, nhưng tận tâm, vững vàng – sớm muộn gì cũng được nhìn thấy. Có thể không phải bởi tất cả, nhưng chắc chắn là bởi những người đủ sâu sắc để phân biệt đâu là ánh sáng thật, đâu là ánh sáng hắt từ gương người khác.
Không cần ngọt ngào giả tạo để được quý trọng
Bạn cũng có thể được trân trọng, không cần phải ngọt ngào giả tạo – mà bằng cách giao tiếp thẳng thắn, không làm tổn thương ai, nhưng cũng không tự hạ thấp mình.
Đó không phải là cách nói để lấy lòng, mà là cách thể hiện lòng tôn trọng thực sự – cả với người khác, và với chính mình.
Còn nếu những điều ấy không được ghi nhận? Nếu người thẳng thắn cứ mãi ở phía sau, còn người khéo “nịnh” thì leo rất nhanh?
Tôi vẫn nghĩ, chẳng có gì phải nuối tiếc.
Bởi vì đến cuối cùng, điều quý giá nhất không phải là chức danh hay ánh nhìn từ cấp trên, mà là cảm giác không hổ thẹn với chính mình mỗi khi nhìn lại chặng đường mình đã đi qua.
Thay vì học cách “nịnh sếp”, hãy nâng mình lên mỗi ngày
Không phải ai cũng may mắn. Nhưng tôi tin, mỗi người đều có thể tạo ra một quỹ đạo riêng – không cần hét to, không cần cúi đầu – mà bằng sự bền bỉ, nhân hậu, và cam kết với giá trị sống của chính mình.
Bởi vì, không nịnh không có nghĩa là chống đối, cũng không phải là sống cô lập. Mà là sống thẳng nhưng mềm, cứng nhưng không lạnh, dứt khoát mà vẫn tử tế.
Và có lẽ, điều quan trọng nhất vẫn là:
Thay vì dành thời gian để học cách nịnh sếp, hãy dành thời gian để nâng cấp bản thân. Đây là việc nên làm – đáng hơn rất nhiều so với việc tìm cách làm hài lòng người khác.
Học thêm một điều mới, làm tốt hơn một việc cũ, biết lắng nghe và biết cách đứng vững mà không cần ai nâng đỡ.
Vì khi bản thân đủ vững chải, bạn sẽ không cần phải làm vừa lòng bất cứ ai để được công nhận.
Dù đi xa đến đâu, làm gì, ở vị trí nào, cũng đừng bao giờ đánh mất bản chất tốt đẹp vốn có trong mỗi con người khi sinh ra – phần nguyên sơ, trong trẻo, can đảm và nhân hậu ấy, chính là điều giữ cho bạn được là chính mình… giữa một thế giới dễ khiến người ta quên mất bản thân.
Quay lại câu hỏi ban đầu
“Có nên học cách nịnh sếp không?”
Có lẽ bạn đã có câu trả lời cho riêng mình rồi.
Bạn không cần học cách “nịnh bợ” hay lấy lòng ai cả.
Nhưng bạn nên học cách quan sát, thấu cảm và nhận ra điều tốt đẹp ở người khác – một cách chân thành.
Bởi vì đôi khi, những người khiến ta khó chịu lại là những người giúp ta hiểu mình hơn cả.
Và môi trường công sở, với tất cả những đa chiều của nó, chính là một chiếc gương phản chiếu nội tâm rõ nhất – về cái tôi, về sự mềm mại, về bản lĩnh, và về cả lòng biết ơn.
Sự sẻ chia luôn có sức mạnh kỳ diệu. Nếu những dòng chữ này mang đến cho bạn sự đồng cảm, hãy chia sẻ để nó làm điều tương tự với ai đó mà bạn quan tâm nhé.