‘Nghỉ việc vì bất mãn. Em đã suy nghĩ kỹ chưa?’, tôi hỏi sau khi nghe bạn ấy chia sẻ về áp lực và môi trường làm việc khiến bạn ấy mỏi mệt
Câu “Em đã suy nghĩ kỹ chưa?” là câu mà tôi thường dùng khi có nhân viên xin nghỉ, và sau một hồi phân tích gần như mọi người đều ở lại…
Những người muốn nghỉ vì bất mãn thường có vài điểm giống nhau: họ đang rất mệt, rất tổn thương, và họ chỉ muốn thoát ra khỏi nơi khiến họ thấy ngột ngạt
Nhưng bạn à…
Bất mãn chỉ là một cơn sóng. Nghỉ việc lại là một bước ngoặt.
Và cơn sóng thì qua nhanh hơn bạn nghĩ.
Đôi khi, điều bạn cần không phải là nghỉ việc, mà là nghỉ ngơi một chút để nhìn lại mọi thứ cho rõ.
Nhưng cũng có khi, bất mãn không phải nhất thời. Nó là dấu hiệu rõ ràng rằng bạn không còn lớn lên được ở nơi đó nữa. Nếu vậy, rời đi là điều tử tế nhất bạn có thể làm cho chính mình.
Tôi không biết câu trả lời đúng cho bạn là gì. Chỉ có bạn mới biết.
Nhưng tôi muốn bạn chọn trong sự tỉnh táo, chứ không phải trong cơn bực tức
Nếu sau khi suy nghĩ kỹ, bạn thấy bước đi là vì bạn muốn tìm một môi trường tốt hơn, chứ không phải vì bạn muốn chạy khỏi sự bất mãn chưa được gọi đúng tên – thì tôi ủng hộ bạn hết lòng.
Còn nếu bạn chỉ đang mệt… hãy nghỉ ngơi một chút.
Đừng quyết định tương lai của mình vào những ngày trái tim đang căng thẳng
Tôi chỉ muốn bạn hiểu rằng trước khi buông một công việc từng gắn bó, điều quan trọng nhất không phải là môi trường hay người khác – mà là bạn đã nhìn lại mình, nhìn lại câu chuyện, và nhìn lại tương lai của chính bạn rõ ràng đến đâu.
Trước tiên, hãy tách cảm xúc khỏi sự thật
Đã đi làm, ai rồi cũng có lúc thấy mình bất mãn. Cảm xúc đó rất thật, nhưng điều nguy hiểm là khi cảm xúc dâng lên quá mạnh, nó dễ làm mọi chuyện trông tệ hơn bản chất của nó. Một câu nói vô tình có thể biến thành sự xúc phạm. Một hiểu lầm nhỏ lại thành cả một sự bất công. Một ngày mệt mỏi hóa thành kết luận “môi trường này không đáng để tiếp tục…”.
Vậy nên trước khi nghĩ đến chuyện rời đi, điều đầu tiên bạn cần làm là tách cảm xúc khỏi sự thật.
Hãy để mình lùi một bước, đừng để cái đầu nóng và trái tim đang sôi sục làm méo mó câu chuyện.
Cảm xúc là thứ đến nhanh và đi cũng nhanh.
Sự thật thì ở lại lâu hơn rất nhiều.
Nếu hôm nay bạn đang bất mãn đến mức muốn bỏ tất cả, hãy thử dừng lại và tự hỏi vài điều đơn giản:
- Chuyện này là một lần, hay đã lặp lại nhiều lần?
- Mình đang làm quá, hay mình thực sự bị đối xử bất công?
- Cơ thể mình đang mệt, hay môi trường này đã khiến mình kiệt quệ lâu rồi?
Nhiều người khi nói “muốn nghỉ việc” thật ra chỉ đang mệt vì một ngày quá nặng nề. Họ mang cả nỗi buồn cá nhân, áp lực gia đình, sự hụt hơi của chính mình vào trong công việc… rồi kết luận rằng môi trường làm việc là vấn đề.
Nhưng cũng có những người, khi lùi lại nhìn rõ, mới thấy sự bất mãn của họ đến từ cả một quá trình dài bị xem nhẹ, chứ không phải một khoảnh khắc nhất thời.
Và hai kiểu bất mãn này dẫn đến hai con đường hoàn toàn khác nhau.
Nếu bạn không tách bạch cảm xúc ra khỏi sự thật, bạn rất dễ đưa ra một quyết định mà sau này có thể phải tiếc nuối. Còn nếu bạn nhìn rõ phần nào là cảm xúc, phần nào là thực tế, bạn sẽ biết mình nên làm gì tiếp theo.
Bạn muốn rời khỏi điều gì – và vì sao?
Khi một người nói với tôi rằng họ muốn nghỉ việc, tôi không bao giờ hỏi “vì sao?” ngay lập tức. Bởi lúc đó, họ sẽ kể theo cảm xúc trước, sự thật sau. Điều quan trọng mà tôi muốn làm là giúp họ nhìn cho rõ: họ đang muốn rời khỏi điều gì. Không phải quyết định nào cũng sai, nhưng quyết định trong lúc không phân biệt được mình muốn thoát khỏi cảm xúc hay muốn thay đổi thật sự… thì dễ sai lắm.
Không phải bất mãn nào cũng cần phải nghỉ việc.
Thường thì nó rơi vào bốn kiểu dưới đây – bạn hãy tìm hiểu xem mình đang thuộc “kiểu bất mãn” nào, hướng đi sẽ rõ ràng hơn.
Bất mãn do cảm xúc
Một ngày tồi tệ, một người khó chịu, một câu nói sai tông
=> Sẽ qua nhanh thôi. Loại này không đáng để đổi cả công việc.
Bất mãn do mệt mỏi tích tụ
Làm nhiều, ngủ ít, bị sai khiến liên tục
Bạn tưởng công việc làm bạn khổ, nhưng thật ra bạn đang cạn pin. => Nghỉ ngơi một chút, rất nhiều cái tự nó sẽ sáng lại.
Bất mãn do môi trường thật sự độc hại
Chia phe, nói xấu, thao túng, đổ lỗi, không tôn trọng.
Cái này không cần cố. => Đi càng sớm càng tốt.
Bất mãn do mất giá trị bản thân
Cố gắng mãi không ai ghi nhận. Đóng góp mà bị phớt lờ. Bạn cảm giác mình nhỏ lại từng ngày.
Hãy xem xét cách làm việc của mình, nếu xác định là mình đúng thì => rời đi là cách tử tế với bản thân
Nhìn rõ mình thuộc nhóm nào, bạn sẽ tự biết mình cần nghỉ việc … hay chỉ cần nghỉ ngơi.
Tự soi lại mình – đây là bước quan trọng nhất
Trong vô số cuộc trò chuyện tôi từng có với những người muốn nghỉ việc, điều tôi quan sát được rõ nhất là: ai cũng nói về người khác trước, nhưng cuối cùng thứ cần nhìn lại nhất lại là chính mình. Không phải để đổ lỗi. Mà để biết mình đang đứng ở đâu, và mình thật sự cần điều gì.
Tự soi lại mình không làm bạn nhỏ đi. Nó giúp bạn bớt mù mờ – để không đưa ra quyết định bằng cảm xúc nhất thời.
Mình có sai không? Và nếu có, mình có đủ can đảm để thừa nhận không?
Đây là câu khó nhất. Nhiều người né nó vì sợ tổn thương lòng tự trọng. Nhưng thật ra, nếu mình sai, và nhận ra điều đó, nó nhẹ vô cùng vì biết sai thì sẽ biết sửa. Còn nếu mình cứ đổ cho môi trường, cho người khác, cho “cả thế giới ghét mình”… thì mình sẽ mãi ôm theo một cục tức mà không bao giờ gỡ được.
Bạn thử soi thật chậm:
- Trong chuyện đó, phần sai của mình là bao nhiêu phần trăm?
- Mình có phản ứng quá lên không?
- Nếu mình làm khác đi, chuyện có nhẹ hơn không?
- Mình có đang làm cho câu chuyện tệ hơn thực tế?
Soi để biết mình sai ở đâu không có nghĩa là tự trách. Nó chỉ nghĩa là: mình thấy được điều mình cần sửa. Và thấy được điều mà người khác thật sự sai.
Mọi thứ rõ ràng hơn, bạn sẽ không bị cảm xúc dẫn đi quá xa.
Mình có đang kiệt sức nên nhìn mọi thứ sai lệch?
Khi cơ thể mệt, cảm xúc dễ méo mó. Khi tâm trí mệt, suy nghĩ dễ lệch lạc. Càng mệt, càng dễ nhìn mọi thứ thành tiêu cực.
Bạn thử hỏi mình vài điều giản dị:
- Mình có ngủ đủ không?
- Bao lâu rồi mình không nghỉ ngơi đúng nghĩa?
- Có chuyện cá nhân nào đang làm mình nặng đầu không?
- Nếu mình được reset một ngày, cảm giác có khác đi không?
Nếu câu trả lời là “có”, thì nghỉ việc không giải quyết được gì.
Bạn cần nghỉ ngơi, không phải nghỉ việc.
Mình có đang đánh mất giá trị bản thân khi ở đây?
Ai đi làm cũng muốn được công nhận, được tôn trọng, được thấy mình có ích.
Khi không được, người ta cảm thấy giá trị bản thân đang dần teo lại
Nhưng bạn hãy thử nhìn từ hai chiều:
1. Nếu bạn làm đúng, nhưng vẫn bị xem nhẹ => đó là vấn đề của môi trường.
Khi bạn làm đúng quy trình, đúng vai trò, kết quả rõ ràng,… nhưng vẫn bị bỏ qua, bị phớt lờ – điều đó không thuộc về bạn.
Đó là chuyện của một môi trường không biết nhìn thấy giá trị của người lao động
Và đúng, không cần cố ở một nơi như thế nữa.
2. Nhưng nếu bạn “làm nhiều” theo kiểu tự phát, làm theo ý mình, làm không đúng quy trình, không phối hợp, không theo mục tiêu chung => thì không được công nhận là chuyện đương nhiên thôi
Bạn nghĩ mình siêng, nhưng thực ra bạn đang tạo thêm việc cho người khác phải xử lý. Bạn làm nhiều nhưng không tạo ra giá trị, không tạo ra kết quả. Bạn làm theo “cảm tính” nên kết quả không nằm trong hệ thống => nên đương nhiên không ai thấy, không ai ghi nhận.
Vậy nên, trước khi kết luận “tôi bị xem nhẹ”, bạn phải soi rất kỹ:
Mình đang làm đúng hay chỉ làm nhiều? Mình tạo giá trị hay tạo rối? Mình làm theo qui trình bắt buộc hay làm theo thói quen cá nhân?
Nếu bạn làm đúng mà bị xem nhẹ, đó là môi trường không phù hợp. Nếu bạn làm sai mà cảm thấy bị xem nhẹ, đó là bài học để bạn trưởng thành
Những điều bạn xem là tiêu cực – đôi khi lại là bài học bạn cần để phát triển bản thân
Bị nhắc nhở không phải lúc nào cũng là “bị công kích”
Có người chỉ cần bị góp ý một câu là nổi giận, cảm thấy “không được tôn trọng”. Nhưng sự thật đôi khi rất đơn giản: người ta đang chỉ cho bạn điểm bạn chưa nhìn thấy.
Bạn thử nghĩ xem:
- Nếu bạn làm chưa đúng, người ta im lặng mới đáng sợ.
- Nếu bạn đi lệch hướng, một lời nhắc nhẹ có thể giúp bạn tránh sai lầm lớn hơn.
- Người góp ý thẳng, họ tin bạn sửa được. Còn nếu họ không tin, họ sẽ để mặc.
Không phải ai góp ý cũng thật lòng – điều đó đúng. Nhưng không phải ai góp ý cũng muốn hạ thấp bạn.
Nếu bạn bỏ việc chỉ vì bị nhắc nhở… bạn sẽ phải bỏ rất nhiều việc trong đời.
Áp lực quá sức đôi khi là cách cho bạn thấy giới hạn của bản thân
Bạn bất mãn khi công việc ngày càng nặng nề. Nhưng thật ra, áp lực là thứ phơi bày hai điều quan trọng:
- Bạn đã đi quá lâu mà không nghỉ => cơ thể đang báo động.
- Bạn đang được thử sức => và đây là lúc bạn biết mình mạnh ở đâu, yếu ở đâu.
Nếu bạn luôn tránh áp lực, bạn sẽ không bao giờ biết sức chịu của mình đến đâu. Nếu bạn đối diện nó đúng cách, bạn sẽ thấy mình khác hẳn sau đó.
Mâu thuẫn với người khác để lộ ra kỹ năng giao tiếp mình còn thiếu
Không ai thích va chạm. Nhưng mỗi lần va chạm đều cho bạn thấy: bạn dễ nổi nóng ở điểm nào? bạn dễ hiểu sai điều gì? bạn cần học cách nói chuyện thế nào để không bị hiểu lầm.
Có người đổi công ty liên tục vì “không hợp ai cả”. Nhưng đổi bao nhiêu nơi cũng không hết – vì vấn đề nằm ở kỹ năng chứ không nằm ở môi trường.
Nếu bạn xem mâu thuẫn như một bài kiểm tra giao tiếp, bạn sẽ trưởng thành rất nhanh. Còn nếu bạn xem mâu thuẫn là lý do để bỏ đi, bạn sẽ lặp lại bài học này ở nơi mới – và có khi còn đau hơn.
Không được ghi nhận giúp bạn hiểu rõ giá trị thật của mình
Không ai thích cảm giác cố gắng mà không ai thấy. Nhưng chính nỗi buồn này lại làm rõ hai điều rất quan trọng:
1. Bạn thật sự giỏi và xứng đáng được công nhận => nên bạn cần một nơi phù hợp hơn.
Đây là lúc bạn đứng lên, đi tìm môi trường biết nhìn nhận người giỏi.
2. Bạn tưởng mình làm đúng nhưng thực ra chưa đúng => đây là lúc bạn cần điều chỉnh lại cách làm việc.
Bạn siêng năng nhưng làm không đúng cách, làm theo sở thích cá nhân, không tuân thủ quy trình nên kết quả không “hiện ra” trong hệ thống.
Không được ghi nhận không phải lúc nào cũng là bất công. Đó là lời nhắc để bạn soi lại cách tạo ra giá trị – trước khi bạn tự kết luận rằng mình bị coi thường.
Nghỉ việc vì bất mãn hay ở lại – hãy nhìn vào thực tế, không phải cảm giác
Khi đã bước qua phần soi lại mình và soi lại cảm xúc, bước tiếp theo không phải là cảm xúc nữa, mà là đánh giá thực tế.
Một quyết định lớn như nghỉ việc không dựa vào “hôm nay mình thấy sao”, mà dựa vào cả hành trình mình đang đi. Đây là lúc bạn cần tự hỏi những câu rất rõ ràng, liên quan đến định hướng – sự phát triển – tương lai.
Bạn còn tiến bộ được ở đây không?
Câu này quan trọng hơn mọi thứ khác.
- Ở đây còn điều gì để bạn học không?
- Còn người nào để bạn noi theo, để bạn quan sát mà lớn lên không?
- Công việc hiện tại còn thử thách nào khiến bạn tiến bộ không? Hay mỗi ngày đều giống hệt ngày trước, không còn gì để bạn phát triển?
Nếu bạn đã chững lại lâu rồi, không phải vài tuần mà là vài tháng – thậm chí vài năm – thì đó không còn là bất mãn đơn thuần nữa.
Đó là dấu hiệu rất rõ: bạn đã lớn hơn nơi mình đang đứng.
Một môi trường phù hợp là môi trường giúp bạn rộng ra, chứ không phải co lại.
Ở lại chỉ vì “ngại thay đổi” hay “sợ bắt đầu lại” sẽ khiến bạn bị mòn dần theo năm tháng. Còn rời đi để tìm nơi bạn có thể tiến bộ hơn. Đó là trưởng thành.
Công việc này còn phù hợp với ưu tiên cuộc sống hiện tại của bạn không?
Mỗi giai đoạn của đời sống có nhu cầu khác nhau.
- Có lúc bạn ưu tiên ổn định.
- Có lúc bạn cần thử thách.
- Có lúc bạn cần thời gian cho gia đình.
- Có lúc bạn cần kiếm nhiều tiền hơn.
- Có lúc bạn chỉ cần một nơi giúp bạn bình yên lại.
Tiếp tục đặt câu hỏi:
- Công việc này đang “hút” năng lượng hay nuôi năng lượng của bạn?
- Nhịp làm việc có phù hợp với sức khỏe hiện tại của bạn không?
- Thu nhập có đáp ứng được giai đoạn bạn đang sống không?
- Bạn có đang làm vì bạn cần, hay chỉ vì bạn quen?
Nếu công việc không còn phù hợp với ưu tiên cuộc sống ở giai đoạn này, bất mãn sẽ ngày càng nhiều – và không phải lỗi của ai cả.
Đơn giản là bạn đã đổi nhu cầu, còn công việc thì không đổi.
Khi nhu cầu và công việc lệch nhau, rời đi vì bạn cần một lựa chọn thực tế hơn.
Hãy nhìn vào tương lai 1–2 năm tới: lựa chọn nào đưa bạn đi xa hơn?
Một quyết định đúng không nằm ở cảm giác ngay lúc này, mà nằm ở việc nó đưa bạn đến đâu trong tương lai gần. Bạn hãy thử hình dung thật cụ thể:
-
Nếu bạn ở lại, trong 1–2 năm tới bạn sẽ trở thành phiên bản nào của chính mình?
- Bạn có học thêm được kỹ năng gì không?
- Có cơ hội tiến lên không?
- Có được giao những việc lớn hơn không?
- Công việc hiện tại có còn đưa bạn đi xa hơn, hay bạn sẽ vẫn y như bây giờ?
-
Nếu bạn rời đi, bạn đã có hướng rõ ràng chưa?
-
- Bạn biết mình muốn làm gì tiếp theo không?
- Bạn đã tìm được ngành hoặc vị trí phù hợp hơn chưa?
- Nơi mới có giúp bạn mở rộng cánh cửa tương lai không?
- Hay bạn chỉ đang muốn thoát khỏi cảm giác khó chịu của hiện tại?
Quyết định nghỉ việc cần được đặt lên bàn cân với con đường bạn muốn đi trong 1–2 năm tới.
Nếu ở lại giúp bạn tiến lên => nên ở.
Nếu ở lại làm bạn dậm chân hoặc tụt lại => nên đi.
Nếu đi mà bạn không biết mình sẽ đi đâu => chưa nên quyết.
Ở hay đi, điều quan trọng nhất không phải hôm nay dễ chịu thế nào, mà là lựa chọn nào giúp bạn trở thành người bạn muốn trở thành.
Nếu quyết định nghỉ, hãy nghỉ trong tỉnh táo – không phải trong bốc đồng
Nghỉ việc không phải là “bỏ chạy” – mà là bước chuyển nếu bạn thật sự sẵn sàng
Điều đầu tiên bạn cần làm rõ: Bạn đang rời đi vì đã nhìn thấy hướng cho bản thân, hay chỉ vì muốn thoát khỏi điều làm mình khó chịu?
Một quyết định nghỉ tỉnh táo có những dấu hiệu rất rõ:
- Bạn biết mình sẽ làm gì tiếp theo.
- Bạn biết nơi bạn muốn đến phù hợp với bạn hơn.
- Bạn biết bạn đang đi lên, không phải đi trốn.
- Bạn rời đi vì bạn muốn học hỏi những điều mới
Nếu bạn nhìn thấy những điều đó trong lòng mình, thì nghỉ việc không còn là bất mãn – đó là bước phát triển
Nghỉ đúng cách: giữ sự tôn trọng để sau này đường nào cũng dễ đi
Rời đi như thế nào quan trọng không kém quyết định rời đi, và có một thứ nhất định phải giữ: sự tử tế tối thiểu.
- Báo thôi việc đúng thời hạn.
- Bàn giao công việc rõ ràng.
- Không nói xấu ai trước khi đi.
- Không để lại rối ren cho người sau.
- Không viết đơn nghỉ bằng cảm xúc.
Người ta có thể không thích bạn, nhưng họ sẽ tôn trọng cách bạn rời đi.
Trí tuệ trong công việc không phải là biết chịu đựng; trí tuệ là biết đi đúng cách để không tự chặn đường tương lai của mình.
Trước khi gửi đơn nghỉ: kiểm tra lại những điều thực tế nhất
Một quyết định tỉnh táo phải có nền tảng, không phải cảm hứng. Hãy kiểm tra:
- Bạn đã chuẩn bị tài chính cho 2–3 tháng không có thu nhập chưa?
- Bạn có hồ sơ, CV, kỹ năng đã cập nhật chưa?
- Bạn có liên hệ hoặc đầu mối cho công việc tiếp theo chưa?
- Bạn có cần thời gian nghỉ ngơi trước khi vào nơi mới không?
- Bạn có đang rời đi vì lựa chọn tốt hơn, hay chỉ để “thoát ngay”?
Nếu câu trả lời cho phần lớn câu hỏi là “chưa”…
Nghỉ việc lúc này có thể khiến bạn từ bất mãn sang áp lực – và áp lực mới thì mệt hơn rất nhiều.
Dành cho bạn
Đổi môi trường làm việc để học thêm điều mới, để bước ra khỏi vùng an toàn và phát triển bản thân – đó là chuyện nên làm. Ai rồi cũng đến lúc cần thay đổi để mình sống năng động hơn, mở rộng kiến thức hơn.
Nhưng nếu thay đổi chỉ vì bất mãn, thì bạn nên dừng lại một chút, vì không có gì đảm bảo rằng nơi mới sẽ khác.
Mỗi công ty đều có điểm tốt – điểm khó chịu của nó, và nếu bạn chưa biết cách xử lý bất mãn ở nơi cũ, thì khả năng cao là bạn sẽ gặp lại cảm giác đó ở nơi mới, chỉ là với một màu sắc khác.
Cách mình đối diện với sự khó chịu mới là điều quyết định mình trưởng thành tới đâu.
Giải quyết một bất mãn nhỏ hôm nay, đôi khi chính là bài học để sau này bạn vững vàng ở bất cứ môi trường nào – không sợ đổi chỗ, cũng không bị cảm xúc xô mình đi.
Rời đi hay ở lại không quan trọng bằng việc: Mình đã học được gì từ những bất mãn này.
Và nếu học được rồi, bạn sẽ biết lúc nào là lúc thật sự nên bước tiếp.